غياث الدين بن همام الدين الحسيني ( خواند امير )
317
تاريخ حبيب السير في أخبار افراد البشر ( فارسي )
به خدمت سيصد پير رسيد و بصحبت حضرت خضر عليه السّلام فايز گرديده به مكه و مدينه و بيت المقدس رفته مدتى بعبادت و رياضت اوقات شريف مصر وفداشت و چون از آن سفر بهراة مراجعت كرد در صد و بيست و چهار سالگى روى بعالم آخرت آورد مرقد منورش در خانجه باد نزديك بقبر امير عبد الواحد بن مسلم است و در چهاردهم جمادى الاخرى سنهء خمس و خمسمايه حجة الاسلام ابو حامد زين الدين محمد بن محمد الغزالى الطوسى وفات يافت در نفحات مسطور است كه غزالى در اوايل حال در طوس و نيشاپور به تحصيل علوم و تكميل فنون اشتغال داشت و بعد از آن با وزير سلطان ملكشاه سلجوقى خواجه نظام الملك ملاقات كرده منظورنظر عاطفت شد و با بعضى علماء و افاضل كه ملازم مجلس نظام الملك بودند مباحثات كرده بر ايشان غالب آمد و تدريس نظاميه بغداد بوى تفويض يافت و در سنهء اربع و ثمانين و اربعمائه بدار السلام شتافت و اكثر مردم عراق عرب را مريد و معتضد خود ساخت آنگاه به اختيار ترك آن منصب داده در سنهء ثمان و ثمانين و اربعمائه متوجه حرمين شريفين گشت و بگذاردن حج اسلام و طواف روضه مقدسه خير الانام عليه الصلواة و السلام مشرف شد و از حجاز بشام رفته از آنجا بمصر و از مصر باسكندريه خراميد و از اسكندريه بار ديگر بشام شتافته از شام روى به وطن اصلى آورد و آغاز تصنيف و تاليف كرد و احياء العلوم و كيمياء سعادت و بسيط و وسيط و وجيز و نصائح الملوك و جواهر القرآن و تفسير ياقوت التاويل در چهل مجلد و مشكوة الانوار و قواعد العقايد از جملهء مولفات اوست و عقيدهء صاحب گزيده آنكه غزالى در ايام حيات نهصد و نود و نه كتاب در سلك انشا كشيد و چون اجل موعود آن امام والامقام دررسيد در طوس متوجه عالم بقا گرديد و در سنهء سبع و خمسمائه ابو الفضل محمد بن ظاهر المقدسى المصنف فوت شد و در همين سال ابو المعالى النحاس الاصفهانى جهان فانى را وداع كرد و جمال حال ابو المعالى بانواع فضل و ادب محلى بود و در فن استيفا و سياق يد بيضامى نمود و او در اوايل حال ملازمت سلاطين سلجوقى كرده بمنصب عارضى سپاه اشتغال داشت و بعد از ان بدرگاه صاحب حله سيف الدوله صدقه شتافته بنابر امداد وزير مستظهر شد اما پس از انقضاء يك ماه از دخل در آن منصب بواسطهء كمال خست و امساك كه جليس سركور بود اركان دولت خليفه با ابو المعالى در مقام عداوت آمدند و او را بفرمان مستظهر مقيد گردانيده مؤاخذه كردند و ابو المعالى از محبس گريخته بهمدان شتافت و در آن ديار پريشانحال روزگار ميگذرانيد تا در سنهء ثمان و خمس مائه مجير الدوله ابو القاسم على بن فخر الدوله بعالم آخرت منزل گزيد و او در سنهء تسع و اربعمائه منظورنظر التفات مستظهر خليفه گشته خلعت وزارت پوشيده بود و قرب نه سال به آن امر خطير اشتغال نموده در سنه مذكوره متوجه عالم بقا گرديد و بعد از فوت مجير الدوله هبة اللّه محمد بن على المعروف بابن المطلب متصدى امر وزارت شد و ولى الدوله